بنهاد اين خانه را ، و اين شرف ، بيت المقدّس را نيست . * ( لَلَّذِي بِبَكَّةَ مُبارَكاً وَهُدىً لِلْعالَمِينَ ) * - الى قوله : * ( غَنِيٌّ عَنِ الْعالَمِينَ ) * ، خداى تعالى در اين آيات هفت فضيلت بر شمرد كعبه را كه هيچ از آن بيت المقدّس را نيست ردّ بر جهودان . علما خلاف كردند في تأويل قوله : * ( أَوَّلَ بَيْتٍ وُضِعَ لِلنَّاسِ ) * . بعضى گفتند : مراد آن است كه اوّل بقعه اى كه از ( 1 ) زمين بر روى آب پديد آمد ( 2 ) ، و خداى تعالى بيافريد زمين كعبه بود از كفي سفيد ( 3 ) . پس از آن به دو هزار [ سال ] ( 4 ) زمين آفريد ، يعنى فرمود تا از زير زمين خانه كعبه ، بيرون آوردند ، و اين قول عبد اللَّه عمر است و مجاهد و قتاده و سدّى . بعضى دگر گفتند : مراد آن است كه اوّل خانه [ كه ] ( 5 ) بر روى زمين نهادند ( 6 ) . روايت كرده‌اند كه : زين العابدين علىّ بن الحسين را پرسيدند از سبب طواف ( 7 ) ، گفت : خداى تعالى در زير عرش خانه اى بنهاد كه آن را بيت المعمور گويند ، آنگه خداى تعالى در سورة الطَّور ذكر كرد كه : وَالْبَيْتِ الْمَعْمُورِ ( 8 ) ، و فرشتگان را فرمود تا گرد آن طواف كنند ، و طواف عرش رها كنند تا برايشان آسانتر باشد . آنگه فرشتگان زمين را بفرمود تا برابر آن در زمين ( 9 ) آن جا كه امروز خانه كعبه است خانه اى بنا كردند بر شكل آن بر طول ( 10 ) و عرض بكردند و نامش ضراح ( 11 ) نهاد ، و آنان را كه در زمين بودند از خلقان او بفرمود تا گرد آن طواف مىكردند ، چنان كه

--> ( 1 ) . دب : در . ( 2 ) . مج : اول خانه كه از بر روى زمين آب نهادند ، كه چون متن مشوّش مىنمود ، با توجّه به وز آورده شد . ( 3 ) . وز ، آج : سپيد . ( 4 ) . مج : ندارد ، با توجّه به وز و ديگر نسخه بدلها افزوده شد ، دب : دو هزار سال بعد از آن . ( 5 ) . مج : ندارد ، از وز افزوده شد . ( 6 ) . كذا : در مج ، وز ، ديگر نسخه بدلها - خانه كعبه بود . ( 7 ) . مب : از براى طواف كه سبب آن چيست ، مر : كه سبب طواف چيست . ( 8 ) . سوره طور ( 52 ) آيه 4 . ( 9 ) . وز : تا برابر آن زمين ، دب : تا در برابر آن در زمين ، آج ، لب ، فق : تا برابر آن در روى زمين : مر : تا برابر آن بر روى زمين . ( 10 ) . وز ، دب ، آج ، لب ، فق ، مب : در طول . ( 11 ) . مج و ديگر نسخه بدلها : صراح ( بدون نقطه ) .